9, 10 ve 11. sınıf velileri ve öğrencileri için Ortak Yazılı Sınav Sistemi rehberi

Lisede yazılı sınav haftaları yaklaşırken veli ve öğrencilerin kafasındaki ortak soru şu: “Bu yıl sınavlar neden farklı?” Cevap, Millî Eğitim Bakanlığı’nın hayata geçirdiği Ortak Yazılı Sınav Sistemi, yani kısaca OYSS. Fransız liselerinde okuyan öğrenciler için ise tabloya bir soru daha ekleniyor: Bakanlık havuzundan gelen sorular hangi dilde sorulacak?

Bu yazıda sistemin ne olduğunu, kimleri kapsadığını, Fransız liselerinde nasıl uygulandığını ve öğrencilerin nasıl hazırlanabileceğini sade bir dille anlatıyoruz.

OYSS nedir?

OYSS, okul geneli ortak yazılı sınavların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesini dijital ortama taşıyan bir Bakanlık sistemidir. Sınavlar öğretim programındaki öğrenme çıktılarıyla eşleştirilerek hazırlanır ve sonuçlar soru soru analiz edilir.

Değişen şey sınavın yapılıp yapılmaması değil; sorunun nereden geldiği ve neyin ölçüldüğüdür.

Ne değişti? Dört temel nokta

1. Sorular ortak havuzdan geliyor

Bakanlığın beceri temelli açık uçlu madde havuzu öğretmenlerin kullanımına açıldı. Alan zümresi, konu soru dağılım tablosundaki senaryolardan birini seçiyor ve sınavı bu havuzdan kuruyor.

2. Öğretmenin rolü sürüyor

Sınavı Bakanlık tek başına hazırlamıyor. Zümre öğretmenleri seçilen senaryoya yönelik 2 açık uçlu soruyu ve puanlama anahtarlarını kendileri hazırlıyor, havuzdan gelen 2 soruyu değiştirebiliyor; soruların güçlük düzeyini ve puan değerlerini de zümre belirliyor. Bu nedenle bütün okullarda aynı sorular çıkmıyor.

3. Test değil, açık uçlu sorular

Bir sınavda ortalama 6–8 açık uçlu soru soruluyor. Sorular beceri temelli; yalnızca sonuç değil, çözümün nasıl kurulduğu da puanlanıyor. Puanlama üç düzeyde yapılıyor: tam puan, kısmî puan ve sıfır puan.

4. Sonuçlar soru soru analiz ediliyor

Puanlar soru bazında giriliyor; sistem öğrenci, sınıf ve şube düzeyinde analiz üretip öğrenme çıktıları temelinde geri bildirim veriyor. Böylece hangi kazanımda eksik kalındığı net biçimde görülebiliyor.

Kimler kapsamda, kimler değil?

Lisede 10 ders, ortaokulda ise 5, 6 ve 7. sınıflarda ilgili dersler OYSS kapsamına alındı. Kapsam dışında kalan başlıkları aşağıdaki tabloda görebilirsiniz.

Okulun statüsüne göre uygulama değişebileceği için kesin bilgiyi mutlaka okul müdürlüğünden teyit etmenizi öneririz.

Fransız liselerinde durum

Matematik ve fen bilimleri derslerini yabancı dille okutan okullarda bu derslerin sınavları OYSS kapsamında yapılıyor. Alan zümresi karar verirse, sistem üzerinden oluşturulan sorular dersin öğretim dili olan Fransızcaya çevrilerek kullanılabiliyor.

Kısacası: soru MEB’in havuzundan geliyor, öğrencinin önüne Fransızca geliyor.

Uluslararası diploma veya sertifika programı uygulanan sınıflarda ise 9 ve 10. sınıf düzeyinde kapsamdaki tüm dersler OYSS üzerinden yapılıyor. 11. sınıfta bu kapsam Türk dili ve edebiyatı, matematik, tarih ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersleriyle sınırlı.

Velilerin en çok sorduğu sorular

Yazılı sınavları artık Bakanlık mı hazırlıyor? Hayır. Soruların bir bölümü ortak havuzdan geliyor ancak senaryoyu seçen, güçlük düzeyini ve puan değerlerini belirleyen ve iki soruyu kendisi yazan yine öğretmen zümresi.

12. sınıflar kapsamda mı? Hayır. Lisede sistem 9, 10 ve 11. sınıflarda yürütülüyor.

Hazırlık sınıflarında uygulanıyor mu? Hayır. Hazırlık sınıflarındaki tüm dersler kapsam dışında.

Mazeret sınavı nasıl yapılıyor? Geçerli mazereti olan öğrenciler, Bakanlığın ilan ettiği tarih aralığında ve okul müdürlüğünün planlaması doğrultusunda OYSS üzerinden mazeret sınavına giriyor. Mazeret sınavı da asıl sınav için seçilen senaryoya göre hazırlanıyor.

Sınavdan sonra sorular ve cevap anahtarı paylaşılabilir mi? Sonuçlar açıklandıktan sonra ders öğretmeni soruları sınıf içinde öğrencilerle birlikte değerlendirebiliyor. Ancak soruların ve cevap anahtarlarının okul dışına çıkarılması; internet sitelerinde, sosyal medyada veya kamuya açık ortamlarda paylaşılması yasak.

Seçmeli dersler de kapsamda mı? Bakanlığın yayımladığı konu soru dağılım tablolarında yer alan zorunlu veya seçmeli dersler için evet. Tablolarda yer almayan derslerin sınavlarını zümre öğretmenleri kendisi hazırlıyor.

Öğrenciler nasıl hazırlanmalı?

Açık uçlu sorularda doğru cevaba ulaşmak tek başına yetmiyor; çözümün nasıl kurulduğu da puan getiriyor. Bu da hazırlık çalışmasının üç noktada yoğunlaşması gerektiği anlamına geliyor:

• Çözümü yazılı olarak kurmak: Adımları açık ve düzenli biçimde yazmak, kısmî puanın kapısını açıyor.
• Puanlama ölçütlerini tanımak: Tam puan, kısmî puan ve sıfır puanın nerede başlayıp bittiğini bilmek, cevap yazarken yön gösteriyor.
• Doğru terminolojiyle çalışmak: Fransızca öğretim yapılan derslerde sorular Fransızca gelebiliyor. Branşın Fransızca–Türkçe terimlerine hâkim olmak büyük avantaj.

Château OYSS Hazırlık Kampları

Bu ihtiyaca yanıt vermek için 9, 10 ve 11. sınıflar için branş bazında OYSS Hazırlık Kampları düzenliyoruz. Fizik, kimya, biyoloji ve matematik branşlarında yürütülen kamplarda şunlar çalışılıyor:

• Açık uçlu soruda çözümü yazılı olarak kurma tekniği
• MEB’in yayımladığı 1. dönem örnek soruları ve ek alıştırmalar
• Branşın Fransızca–Türkçe terminolojisi
• Tam puan, kısmî puan ve sıfır puan ölçütleri
• Kamp sonunda her öğrenciye Château’nun hazırladığı örnek sınav ve cevap anahtarı

Kamplar Nişantaşı ve Şaşkınbakkal şubelerimizde, haftada bir seans ve en fazla 5 kişilik sınıflarla yapılıyor; online katılım da mümkün. Kontenjan sınırlı olduğu için kayıtlar başvuru sırasına göre alınıyor. Gün ve saatler değişebildiğinden güncel programı bizden öğrenmenizi rica ediyoruz.

Château OYSS Kitap Setleri: Kampların yanında, yıl boyu müfredatın tamamını kapsayan bir kitap serisi de hazırladık. 9, 10 ve 11. sınıflar için Mathématiques, Physique, Chimie ve Biologie kitapları; Fransızca anlatım, Türkçe terim karşılıkları ve dönem sonunda örnek sınav içeriyor. Setlere akademi.chateauegitim.com üzerinden ulaşabilirsiniz.

Son söz

OYSS, yazılı sınavlara hazırlanmanın biçimini değiştiriyor: Artık ezber değil, çözümü kurabilme ve ifade edebilme becerisi ön planda. Bu geçiş döneminde öğrencinin en büyük avantajı, sistemi erken tanıması ve açık uçlu soruyla düzenli pratik yapması.

Çocuğunuzun sınıfını ve okulunu bize yazın; hangi derslerin kapsamda olduğunu ve uygun kamp saatini birlikte netleştirelim.